Wim van der Leegte:

Over de snelweg of binnendoor...

Tekst: Ria Kerstens

wil je krassen in mijn gastenboek? Webdesign, vraag meer informatie

terug

Opa VDL
Wim van der Leegte is inmiddels drie keer opa. 'Ik word door mijn kleinkinderen opa VDL genoemd. Hartstikke leuk, en ja, ik maak er tijd genoeg voor. Mijn oudste kleinkind is drie en praat al honderduit. Vanavond zit het hele zootje weer bij elkaar, mijn dochter is jarig. Ik heb mijn kleinkinderen al meer in mijn armen gehad dan mijn eigen kinderen toen ze klein waren. Het is als opa en oma simpeler; als ze te lang brullen kunnen ze weer terug naar hun eigen vader en moeder. Het is een mooie episode in je leven als je kinderen volwassenen worden, maar ik moet er wel aan wennen. VDL blijft in ieder geval voortbestaan, daar heb ik voor gezorgd. Ik heb ook nog een zoon van 23, die moet nog beginnen. Het komt allemaal goed.'

Ik wil graag een plaatje schetsen van de mens Wim van der Leegte. Meer weten over uw bedrijfsvisie, uw denken. Over uw stelligheid in sommige dingen.

'Je wilt mij psychologisch doorgronden?'

Ja, al die feiten over uw bedrijven kennen we wel, die lezen we in de krant.
Ik wil graag weten wie u eigenlijk bent. Wat in u dit allemaal voor elkaar gekregen heeft, wat het verschil in karakter is tussen u en dat van uw vader.

'Ik vind 't uitstekend. Maar je stelt wel een heleboel vragen ineens.'

U peinst er bijvoorbeeld niet over om de productie te verhuizen naar Oost-Europa.
'Nee, ik ga niet met iedereen mee zitten praten. De een zegt: 'Je moet naar Oost-Europa, de ander zegt China. Ik zeg: Ik heb hier mijn handen vol en als ik ook nog eens in Oost-Europa en China moet beginnen, dan krijg ik het nog drukker.'

Was dat alleen een economische, rationele beslissing of speelt daar verder ook nog een menselijk aspect mee?
'15 jaar geleden stelde Xerox voor om eenderde deel van het werk dat we voor ze maakten naar Oost-Europa te verplaatsen zodat zij konden profiteren van het prijsverschil. Toen antwoordde ik: 'Doe het zelf maar.' Zij: 'Ja maar dan raak je eenderde van je werk kwijt. 'Ik: 'Maar als ik 't naar Oost-Europa verplaats, raak ik hier ook eenderde van mijn werk kwijt en heb ik er daar een probleem bij. Dat gun ik jullie dan. Dan concentreer ik me hier op het vervangen van die eenderde werk hier.' De VDL Groep is opgebouwd door mensen en mét mensen die er samen met ons een mooi bedrijf van hebben gemaakt. Die zou je dan afdanken en vervangen.'
Vindt de mens Wim van der Leegte dat je dat niet kunt maken?
'Nee dat kun je niet maken, én het gaat hier ook goed. Als ik echt slecht zou draaien en geen kant uitkon, moest ik misschien wel. Maar ik denk dat we het hier heel goed doen.'
Hoe groot is de loyaliteit van u naar de mensen die voor u werken?
'Die is heel groot. Ik kan goed met mijn medewerkers overweg en dat is plezierig.
Ik ben ook niet iemand die het bedrijf verkoopt bijvoorbeeld. Ik blijf gewoon tot de laatste snik. Mijn drie kinderen zitten in de zaak, zijn ook allemaal bijzonder VDL-minded.'
Dat kan waarschijnlijk niet anders met zo'n vader…
'Ja, het is een ziekte denk ik. Ze hebben alledrie een VDL-pet op en laat ik mijn pet nou te zijner tijd maar overgeven. Daar ben ik heel tevreden mee.'
'Je vraagt je op een gegeven moment af wat belangrijk is in je leven. Ik denk dat het belangrijk is dat je goed door het leven heenstapt met iedereen.'
En wat is dan goed?
'Waar ik tevreden over ben.'
En hoe is dat?
'Dat is als andere mensen ook tevreden zijn over mij. Dan is het wederzijds en dat is prettig.
Je moet het zakelijke natuurlijk niet vergeten, maar dat lukt best.'

Is het moeilijk om bij een standpunt te blijven als iedereen er anders over denkt?
'Dat vind ik nogal meevallen. Het is bijvoorbeeld toch mooi als je zegt: Wij, de VDL Groep blijven hier. Dat vind ik wel een mooie uitspraak.'
Voelt u dat ook zo?
'Ja, maar uiteindelijk denk ik dat het slim is. Oost-Europa evalueert ook, wordt uiteindelijk ook duurder. We zijn nu een grote EU, maar het is een weegschaal. Wij worden in West-Europa geremd door de groei van de Europese Unie en Oost-Europa komt met rasse schreden dichterbij. Over een jaar of tien zal dat verschil ook niet meer zo groot zijn. Bovendien is er nog iets anders. De communicatie met de medewerkers in je bedrijf vind ik voor de bedrijfsvoering heel belangrijk. Dat kun je het beste in je moederstaal doen. Ik heb ook een bedrijf in Engeland gehad, en mijn Engels is redelijk, maar de mensen spraken dialect en dus verstond ik ze nog niet.

U bent iemand die zich regelmatig in uw bedrijven laat zien.
'Jazeker. Dat is wisselend. Ik ga regelmatig met klanten ergens kijken en dan sjouw ik wat rond.'
Weet u nog wat er overal speelt?
'Ja hoor, alles. Nou ja, een heleboel. Wij zitten met acht man in de hoofddirectie en die acht man sturen de 60 dochtermaatschappijen aan. We zitten regelmatig met elkaar aan tafel om alles te bespreken. Dan blijf je redelijk goed op de hoogte. Als er ergens iets mis is, ligt het hier op tafel. Bovendien ga ik naar jubilea. Als iemand 25 jaar bij je werkt, probeer daar naar toe te gaan. Het is gezellig en je praat weer eens met iedereen. Dus heb ik regelmatig contact op de vloer en maak er ook gebruik van om die momenten op te zoeken. Zoals met de nieuwjaarsborrel, daar ben ik er ook bij en ga ik niet in het hoekje bij de directie zitten.'

Ik las de volgende uitspraak van u in een artikel uit het Eindhovens Dagblad: 'Je moet voor alles eerlijk en zuinig zijn. Dat was mijn vader ook, maar die gaf zich ook altijd bloot. Dat hij een snaarschijf voor DAF mocht maken voor 11 cent vervulde hem met zoveel trots dat hij vergat dat hij ook nog winst moest maken.' Bedoelde u hier te zeggen dat hij kwetsbaarder was dan u?
'Mijn vader vond het heel belangrijk dat hij producten kon maken. Dat vind ik ook wel, maar het is ook belangrijk dat je er iets aan verdient. Natuurlijk vond hij dat ook, maar hij legde er minder nadruk op.'
Hij was meer idealist dan u?
'Hij was iemand die zijn passie vond in het maken van een product dat een ander niet kon maken. Ik vind het ook belangrijk dat je er lekker aan verdient want dan worden al die inspanningen tenminste ook beloond. Hij zat er minder bovenop dan ik. Hij hoorde later wel of het resultaat positief of negatief was. Ik doe dat tijdens het proces'

En over dat blootgeven, is Wim van der leegte zoveel meer gesloten dan zijn vader?
'Nee, dat denk ik niet, maar mijn vader was heel trots op zijn product. Er ging eens een opdrachtgever weg, die later weer terugkwam omdat hij achteraf vond dat mijn vader ze toch beter kon maken. Mijn vader was alleen maar heel trots; ik zou gewoon 10% meer gevraagd hebben…'
'Het is ook goed dat er verschillen zijn. Mijn vader is de oprichter van het bedrijf en wat heel typisch is, alle drie zijn zonen zijn in hetzelfde vak terechtgekomen. Wat ik net over mijn kinderen vertelde, had hij natuurlijk ook. Hij was ook ontzettend met zijn zaak bezig. Had als directeur zijn positieve en negatieve momenten. Als er ergens iets tegenzat zag ik als kind mijn vader daar ook op reageren. Dat doe ik ook. Als ik een tegenvaller heb of als een order niet doorgaat, merkt de omgeving dat ook wel.'
Waar merken ze dat aan?
'Dan ben ik misschien toch een beetje depri of zo.'
Moet een ander het dan ontgelden?
'Nee absoluut niet.'
Wordt u stiller?
'Het enthousiasme wordt wat minder. Dan loop ik wat te mopperen in mezelf, maar het is niet dat ik humeurig ben of zo, of continu loop te foeteren of iets dergelijks. Dat doe ik eigenlijk nooit, is tegen mijn principes. Als iemand iets doet wat mij niet bevalt, dan zeg ik dat. Maar dat doe ik op een rustige manier, nooit met emotie.'
U bent altijd gelijkmatig?
'Ja, en direct. Heel direct.'
Geen stemverheffingen?
'Nee, ik vind dat je iets beter rustig kunt zeggen. Dat maakt meer indruk dan als je 't met een stemverheffing doet. Dan zegt de andere partij toch: 'Ach, dat was een emotionele uitlating, dat meent hij niet zo.' Als je t rustig en wel overdacht zegt, komt het beter aan.'

U kunt er waarschijnlijk ook op zo'n manier bij kijken dat iedereen weet dat u het echt meent…
'Ja, dat denk ik…'
'Nee, ik heb geen moeite me te uiten. Ik ben een heel rustige man. Niet iemand die snel op de kast te krijgen is.'
Van der Leegte's pr-medewerker Carolien van der Leegte: 'Nee, ik denk dat niemand jou op de zaak al ooit boos gezien heeft.'
'Boos zijn heeft helemaal geen zin, dat zegt alleen dat je zelf een probleem hebt. Ik ben al heel snel bezig met het verwerken van het probleem en het oplossen er van.'
Bent u een superrealist?
'Ja, dat denk ik wel. Nou ja…'
Uw reactie op het verlies van Megapool: lets get it over and done with; count your losses.
'Ja, dat is een slechte zaak geweest, heeft me veel geld gekost. Daar had ik niet aan moeten beginnen. Ik ben regelmatig naar de aandeelhoudersvergadering geweest om te vertellen wat mijn mening was. Ze verkochten het product gewoon vijf procent onder de prijs en wilden die vijf procent bij de aandeelhouders komen ophalen. Ik vond dat ze die prijs gewoon hadden moeten verhogen. Dat deden ze niet en gingen dus ter ziele. Ik had te weinig invloed omdat ik net onder de 50% met de aandelen zat en dus niet met mijn vuist op tafel kon slaan. Je kunt dan niks anders doen dan accepteren. Je kunt jezelf wel helemaal gaan zitten opvreten, maar daar schiet je ook niks mee op.'
Ook daarin laat u zich niet leiden door emoties
Ik heb op zulke momenten best emoties, maar daar los ik het niet mee op. De enige oplossing in dit soort gevallen is acceptatie.'
Bent u altijd zo geweest?
'Ja, dat denk ik wel. Ik heb niet zo'n moeite met iets dat fout gaat. Je moet het proberen te voorkomen, maar ik heb een hele hoop medewerkers die allemaal van alles proberen te voorkomen. Als het dan toch een keer fout gaat, gaat het fout. Er gaan ook veel dingen goed, zo is dat nou eenmaal. Als je jezelf alleen maar vasthoudt aan de negatieve momenten van het leven, blijft er niet veel van je over. Dat lijkt mij helemaal verkeerd.'
Hoe ging uw vader met dit soort gebeurtenissen om?
'Die was veel emotioneler dan ik, was daar intensiever mee bezig. Ik heb van Megapool geen minuut wakker gelegen.
In tegenstelling tot uw vader?
'Dat denk ik wel ja, maar de situatie was toen natuurlijk ook heel anders. In die tijd hadden we één bedrijf dat echt slecht ging, dat is dan je alles. Megapool was natuurlijk maar een onderdeel, daar maak je je dan minder druk om.'
Wat leert u uit zo'n verhaal?
'Dat ik eigenlijk geen minderheidsdeelnemingen moet aangaan. Je hebt te weinig inspraak en dat werkt af en toe wel lastig ja. Dat heb ik dan geleerd. Maar dat wil ook niet zeggen dat ik het nooit meer doe. Als er een synergievoordeel te behalen is, besluit ik waarschijnlijk het toch weer te doen.'

'Ik ben ontzettend cijfermatig aangelegd, ben net een wandelend telraam. Ken alle cijfers uit mijn kop; het is een grote computer daarboven. Maar met talen heb ik ontzettend veel moeite. Er is waarschijnlijk hierboven geen plek meer om op dat gebied nog iets bij te leren, mijn Engels is de laatste jaren niet echt vooruit gegaan.'
'Hee Willem! 24 jaar en bijna 365 dagen in dienst', roept Van der Leegte naar de, voor zijn open deur voorbijlopende, jubilaris. 'Dat gaan we morgen vieren, zal wel een flink feestje worden. Ik moet de speech nog even fine-tunen… Dat is al de vierde directeur (uit de hoofddirectie) die zijn 25-jarige jubileum viert.'
Is betrokkenheid een van uw grote geheimen? Is dat de reden waarom mensen zo lang bij u blijven werken?
'Als je 25 jaar met iemand samenwerkt, heb je ook ups en downs in je relatie. Daar gaat het om, uiteindelijk overheersen de ups, anders houd je het geen 25 jaar met elkaar vol. Ik denk dat ik een ontzettende binder ben. Als iemand een keer boos kijkt, loop ik eens binnen om te vragen wat er aan de hand is. In de omgang met mensen weet je hoe ze reageren. Als er dan eens iets ongewoons is, vraag je dus wat er aan de hand is'.
'Het is de kunst om goeie mensen te hebben. En te houden. Je hebt nooit genoeg goeie mensen om je heen, je moet er dus een hele hoop opleiden. Dat is wat wij in principe doen. Als je mensen van buiten aantrekt om leiding te laten geven, haal je een andere cultuur binnen. Wij zijn een doorstroom bedrijf. Dat is goed voor de motivatie van de mensen. Cultuur is heel belangrijk. Mensen zijn gedreven, resultaatgericht, bewust. Gaan allemaal heel goed met elkaar om. De sfeer is goed. Ik zit trouwens in 2006 zelf ook 40 jaar in de zaak….'

Aan de ene kant een heel realistische, zakelijke en economisch denkende man, aan de andere kant een puur gevoelsmens. Is dat het geheim van het succes van Wim van der Leegte?
'Het is altijd moeilijk om van jezelf te vertellen waar je goed in bent. Er zijn directeuren die aan dit soort dingen voorbij lopen ja, maar dan ben je geen perfectionist in de relatie.'
De gemoedelijke Brabander en de zakelijke, slimme en soms harde zakenman.
'Nee, hard niet. Hard klinkt zo bot. Het gaat op een gegeven moment niet om gelijk te hebben, maar om het beste resultaat te behalen. Zowel financieel als in menselijke verhoudingen. Dat moet in balans zijn. Ieder mens is anders en voert zijn bedrijf zoals hij dat wil. Als iemand denkt dat hij 't goed doet door het anders te doen, vind ik dat uitstekend. Je kunt van hieruit op verschillende manieren naar Den Bosch. Over de snelweg of binnendoor. Over de snelweg ben je er zo, maar als je binnendoor rijdt, kun je tijdens de rit ook nog eens gezellig naar buiten kijken. Zo is 't in t leven ook.'

Nog zo'n citaat: 'Ik had dertien jaar nodig om aan het bedrijf te wennen. Leerde twee belangrijke lessen: Wees goed voor je mensen en zuinig op je geld.'
Ja, dat zuinig heb ik meteen geleerd toen ik begon. Dat had ik na een week al in de gaten. Ik kwam van school, had een paar gulden traktement en kon in fabriek gaan werken. Daar zag ik dat ze niet nauwgezet bezig waren met het product, dat er veel verprutst werd. Toen ik een berg afval zag liggen dat ik meteen: da's weer 200 gulden. Wij hadden het destijds als bedrijf heel moeilijk.'
U begon als praktikant van de HTS, maar had na drie maanden de leiding in handen.
'Ik keek om me heen en zag dat er veel geouwehoerd werd. Ik dacht, als we nu met zijn allen hard gaan werken, gaat het vast beter.'
En dat accepteerde ze van u?
Ja, dat moesten ze wel. Ik was in het begin erg lastig.'
Autoritair? Met de botte bijl?
'Ja, dat denk ik wel. Er moest veel veranderd worden. Het moest gebeuren zoals ik het wilde.
Ik heb de eerste jaren verlies geleden en dag en nacht gewerkt. Daar schoot ik niks mee op. Uiteindelijk ben ik met mijn voorlieden gaan praten op een vrijdagavond en kreeg ik alle neuzen dezelfde kant uit. Dus heb ik er dertien jaar overgedaan om goed met die mensen te communiceren zodat we het allemaal snapten…'
Wat gaf die klik?
'Ik heb toen de mensen eens goed uitgelegd waar het allemaal om ging. Ik vertelde ze wat een balans was, een resultatenrekening, en hoe een uurprijs tot stand komt. Waar het allemaal om gaat in een bedrijf, hoe ík het allemaal zag.'
Wat liet u die noodzaak om uw mensen te informeren en te motiveren inzien?
'Iemand vroeg aan mij of ik wel genoeg met mijn mensen praatte. Ik zeg: 'Ik praat de hele dag. Zeg iedereen goedendag, loop achter orders aan, loop de hele dag te stressen.' Die contacten waren eigenlijk alleen zakelijk, ik wist nauwelijks wat er in die mensen omging. Nog steeds wordt er hier niet onder werktijd vergaderd. Dat is een van mijn principes ja. Bij de overname Bova in 2003 zijn we begonnen 500 man bij elkaar te roepen en te vertellen hoe wij 't zien. Dan leggen wij alles uit zoals ik het in 1979 geleerd heb. Dan blijkt Bova ineens van nul naar een geweldig resultaat te kunnen gaan. Hoor ik ze achteraf denken, 'Verrek, hij had nog gelijk ook…'
'Ja, in de beginjaren duurde het dertien jaar om van een min- naar een plussituatie te komen. Toen moest ik nog veel leren en een heleboel veranderen in mijzelf. Nu lukt het ons met een bedrijf van die grootte in een half jaar.'

Staat op en haalt een ijzeren drinkbeker uit de 'trofeeënkast'
'Die order kreeg ik in 1974: 83.000 van die bekers voor het leger voor fl. 3,27 per stuk. Daar hebben we 2.50 per stuk aan verloren. En ruim 200.000 gulden was in die tijd gigantisch veel geld. Die order pakte ik, net na de oliecrisis, omdat er veel te weinig werk was en ik anders mijn mensen op straat moest zetten. Maar alles ging mis. Ik dacht, die maken we wel even. Ik ben een jaar bezig geweest om te ontdekken hoe ik dat ding moest maken, terwijl we het product al lang hadden moeten leveren. Dat was een ramp. Ik heb wel eens 36 uur aan één stuk gewerkt aan die beker…'
Echte vastbijter dus?
'Ja, dat moest. Dan hadden we weer nieuwe ideeën en begonnen we vrijdagsochtend om vervolgens 36 uur later te constateren dat we nog niks opgeschoten waren. Dat we net zo goed naar bed hadden kunnen gaan. Zelfde verhaal met die bedkruik die er naast ligt. Daar verloren we een gulden per stuk op. Die heb ik in 1972 uiteindelijk allemaal op de schroothoop gegooid. Mijn vader zei: 'Wat doe je nou?' Ik: 'We hebben 16.000 gulden voorraad, maken 1000 gulden verlies per dag. Als ik vandaag stop, ben ik over 16 dagen kiet… Die voorraad was een berg van ongeveer vier meter hoog. Ja, dat was een hele beslissing. Maar toch, weg ermee.'

Bent u als mens in de loop van de jaren veel veranderd?
'Nee, dat denk ik niet. Wel rustiger en tactvoller geworden in ieder geval. Zeker vergeleken met de eerste vijf jaar. Toen was ik jong en gruwelijk fanatiek. Ik hield in die jaren ook weinig rekening met mijn mensen. Had als enige doel: doorgaan!
Ik kom uit zo'n typisch Brabants gezin met een vader die heel hard werkte met groot gevoel van trots.'
Uw vader zou nu wel trots zijn op u, misschien zit hij boven vanaf de wolk goedkeurend te knikken.
'Ja, het zou leuk zijn als hij kon zien wat er van geworden was. Hij zou zeker wel trots zijn ja…'