Dromen kun je leren!

'Ik droom nooit', zeggen sommige mensen. Toch klopt dat niet. Een mens droomt namelijk gemiddeld vier jaar van zijn leven, maar niet iedereen herinnert zich zijn of haar dromen. Dat kun je leren. Want het kán handig zijn om wat bewuster met je dromen aan het werk te gaan omdat je maar nooit weet wat voor interessante boodschap je krijgt of wild avontuur je in je slaap beleeft…

Tekst Ria Kerstens

We dromen het meest tijdens de remslaap, een slaapfase die we per nacht gemiddeld vijf maal hebben. Per jaar zijn dat dus zo'n 1825 dromen. Iemand van 75 jaar zou dus ongeveer 136.875 dromen hebben gehad. Dat je je die niet allemaal meer herinnert, is natuurlijk niet zo vreemd. Vooral als je 's ochtends bij de eerste klank van de wekker meteen je bed uitspringt en aan de slag gaat, is de kans groot dat je niet meer weet wat je hebt gedroomd.

Een bijzonder soort droom is de lucide droom. Hierin ben je je bewust dat je droomt en gedachten en gevoelens lijken levensecht. Het begrip lucide droom is afkomstig van de Nederlandse schrijver en psychiater Frederik van Eeden (1860-1932) die er eind vorige eeuw voor het eerst over schreef. Stephen LaBerge (1947), een Amerikaanse psychofysioloog, kwam voor het eerst met het fysiologische bewijs van lucide dromen. In 1981 publiceerde hij een studie waaruit bleek dat mensen tijdens hun droom via oogsignalen aan konden geven dat ze lucide waren. De oogsignalen en hersengolven werden via elektrodes geregistreerd, en sindsdien is lucide dromen een wetenschappelijk geaccepteerd verschijnsel.

Gewone dromen kunnen ineens lucide worden. Dat gebeurt op het moment dat je je realiseert dat je bijvoorbeeld aan het vliegen bent, terwijl je beseft dat dat in werkelijkheid niet kan. Dit zijn dromen die je kunt leren sturen.

Dromen of waken?
Het probleem bij lucide dromen is dat je vaak wakker wordt op het moment dat je je realiseert dat je droomt. Soms raak je in verwarring en weet je even niet of je wel echt wakker bent geworden. Je kunt, als je lucide bent, ook dromen dat je wakker wordt. Dat wordt 'vals ontwaken' genoemd. Om dat te checken kun je op je handen of voeten letten. Zien ze er normaal uit? Voelen ze normaal? Je kunt ook in je arm knijpen (in de droom voel je daar niks van), het licht aan en uit proberen te doen of terwijl je je mond dicht hebt je neus dichtknijpen en proberen te ademen. En dat lukt natuurlijk alleen in een droom.


Stuur je dromen
Omdat je je in een lucide droom realiseert dat je droomt, kun je proberen die droom te beïnvloeden. Dr. Stephen LaBerge ontwikkelde daarvoor de MILD-techniek. Deze techniek bestaat uit verschillende stappen.
Stap 1. Het is belangrijk dat je leert wakker worden uit je dromen. In het begin heb je misschien zachte muziek of gedempt licht nodig, maar uiteindelijk zul je in staat zijn wakker te worden wanneer je wilt. In de regel droom je zo rond de 90 minuten nadat je in slaap bent gevallen.
Stap 2. Vervolgens is het essentieel dat je je dromen herinnert. Daarom is het bijhouden van een droomdagboek noodzakelijk. Leg het naast je bed of gebruik een memorecorder om je dromen meteen in te spreken als je wakker wordt. Schrijf alle details op die je kunt herinneren, ook van de mensen die in je droom voorkomen.
Stap 3. Als je weer gaat slapen neem je dan voor de droom te herinneren. Concentreer je hierop en laat je niet afleiden door andere gedachten. Stel je vervolgens voor hoe je volgende lucide droom zal voelen en zie jezelf het plan uitvoeren. Merk op wanneer jij je realiseert dat je droomt en zie jezelf een droomhandeling uitvoeren zoals vliegen of snel ronddraaien.
Stap 4. Herhaal de stappen 1 en 2 totdat je niet neer afgeleid wordt. Glijd vervolgens weg in slaap. Als je geest op dit punt afdwaalt moet je de laatste stappen nog een keer herhalen totdat je laatste gedachten vóór je in slaap valt is dat jij je droom zult herinneren. Dit gaat vaak het beste als je tegen de ochtend wakker bent geworden en daarna nog een uurtje of wat kunt sluimeren.

Volgens droomonderzoeker Victor Spoormaker (zie kader) is de beste methode om je dromen te beïnvloeden je enkele dagen met een bepaald probleem of vraagstuk bezig te houden. De kans is groot dat je dan over je zelfgekozen onderwerp droomt. En als je daar geen tijd voor hebt: het is vaak al voldoende als je vlak voor je gaat slapen vijftien minuten aan een onderwerp denkt. Het liefst in beeldvorm en over een onderwerp dat je raakt.

Dromen verlengen
Als je droom vervaagt en je nog niet wilt wakker worden zijn er verschillende technieken om in de droom te blijven. Een van de methoden is - in je droom - rondtollen op het moment dat de droom begint te vervagen. Je moet dit zo snel mogelijk en vanuit een staande positie doen. Je kunt de armen gestrekt houden of gekruist over je borst. Blijf je intussen concentreren op de droom.
Als het niet lukt, word je wakker. Kijk hoe laat het is zodat je dat later kunt noteren, blijf zo stil mogelijk liggen en probeer weer te gaan slapen. Als het wel lukt merk je dat je in een nieuwe droom bent aangeland.

Een andere manier om te proberen je droom te verlengen is hard in je droomhanden te wrijven. Je moet die beweging echt ervaren want dan reageert je fysieke lichaam alsof het echt gebeurt. Herhaal ondertussen de zin: 'ik ga door met dromen'. Nog een andere manier is gaan 'vliegen' op het moment dat de droom zijn helderheid verliest. Je kunt gaan vliegen als een vogel of met je handen voor je uitgestrekt zoals Superman. Wat er maar in je opkomt.

Nachtmerries omvormen
Het kan zo maar eens gebeuren dat je in een droom terecht komt die minder prettig blijkt te zijn of zelfs aanvoelt als een nachtmerrie. De wetenschap maakt onderscheid tussen posttraumatische nachtmerries die het gevolg zijn van een afschuwelijke ervaring, iatrogene nachtmerries die worden veroorzaakt door het gebruik van drugs of medicijnen en idiopatische nachtmerries die geen aanwijsbare oorzaak hebben. Ook bepaalde medicijnen kunnen nachtmerries als bijwerking hebben; bijvoorbeeld bètablokkers tegen hoge bloeddruk en benzodiazepinen die worden voorgeschreven bij slaapproblemen.

Stop die droom!
Pamela Ball schrijft in haar boek: 'helder dromen', over een techniek die RISC heet. Recognition (herkenning), Identification (vaststelling), Stopping a bad dream (een boze droom onderbreken), Changing (veranderen). Wanneer je een nare droom hebt, realiseer je dan dat je dat vervelende gevoel uit die droom helemaal niet nodig hebt (Recognition). Of dat nou gaat om woede, angst, schuld of een ander negatief gevoel. Vervolgens moet je in staat zijn vast te stellen wat jou in de droom een slecht gevoel geeft (Identification). En je realiseren dat jij het altijd voor het zeggen hebt in je droom. Je kunt wakker worden, je eerst realiseren dat je droomt en dan wakker worden of weten dat je droomt en lucide worden (Stopping a bad dream). Elke negativiteit in je droom kan in iets positiefs worden veranderd (Changing). Misschien moet je jezelf eerst wakker maken om een nieuw scenario uit te werken, maar uiteindelijk zul je in staat zijn om dat te doen terwijl je slaapt.
Droomtherapeuten geven dromers van terugkerende nachtmerries vaak de opdracht om tot actie over te gaan en het heft in eigen hand te nemen. Als je bijvoorbeeld alsmaar achterna gezeten wordt in je droom, neem je dan voor om je de volgende keer om te draaien en je achtervolger eens te vragen wat hij van je wil. Het zou zomaar eens kunnen zijn dat hij je sleutels terug wil geven of gewoon iets wil vragen…




Meer info
www.allesoverdromen.nl
Victor Spoormaker - Droomsucces; ontdek de creatieve kracht van je dromen. Kosmos Uitgevers ISBN10: 9021581620 | ISBN13: 9789021581620
Victor Spoormaker - Alles over dromen. Servire , ISBN10: 9021544016 | ISBN13: 9789021544014
Pamela Ball - Helder dromen. Mynx ISBN10: 9022543919 | ISBN13: 9789022543917
De armste mens is niet wie zonder geld is, maar wie zonder een droom is - Chinees spreekwoord


Triv-expert: Victor Spoormaker

Wil je krassen in mijn gastenboek?
Webdesign, vraag meer informatie



Droomonderzoek
Psycholoog en auteur van verschillende boeken over dromen, Victor Spoormaker, doet op dit moment droomonderzoek aan het Max-Planck Instituut in München. Hij richt zijn aandacht vooral op nachtmerries, lucide dromen en creatieve dromen.
Wat gebeurt er in de hersenen als je lucide droomt?
'We kunnen nog niet eens een paar procent van het fenomeen dromen verklaren. Het is een gebied waar veel ideeën en theorieën over zijn. Voor mij als wetenschapper is het interessanter om naar de feiten te kijken en daar zijn er dus nog niet zo gek veel van. Het is ook nog niet helemaal duidelijk wat er precies in de hersenen gebeurt als je lucide droomt. Op een EEG (elektroden op de scalp) is niet zo goed te zien of die activiteit nou hoger of lager wordt. We zijn nu bezig met een onderzoek waarin we mensen op de MRI-scan leggen en bekijken of die activiteit dan anders is. Maar dat zijn lastige onderzoeken want ze zijn erg slaaponvriendelijk. Een MRI maakt veel lawaai en de persoon ligt gefixeerd op zijn rug.'
Kleven er gevaren aan het manipuleren van je lucide dromen?
'Lucide dromen zijn vaak 'coole' dromen waarin je bezig bent met je eigen fantasie. Dat is het grote verschil met bijvoorbeeld een dagdroom. In een lucide droom zie je alles echt. In een dagdroom kan het ook heel prettig zijn alleen beleef je die anders. Dat is inbeelding. Als je vliegt in een lucide droom, voel je echt de wind door je haren gaan. Tranen springen in je ogen. Dat zijn geen beelden waar je niet mee om kunt gaan. Als je in een lucide droom aan iets denkt dan komt dat gewoon voor je ogen. Je kunt een één op een relatie zien tussen wat je denkt en wat je droomt. Als je aan een bekende van je denkt wordt dat hersengebied actief waar die herinnering gerepresenteerd is. Omdat dromen zo visueel zijn is het echt een projector van beelden. Je denkt de hele dag en dat gaat ook 's nachts door, alleen tijdens een diepe slaap wat trager. En in een droomslaap is alles wat je denkt een film. Dat komt door de bijzondere hersenactiviteit van dat moment. De inhoud daarvan is niet zo gek anders dan overdag.'
We weten misschien nog niet precies wat een droom precies is, maar hebben ze een functie?
'De functie van dromen is ook niet helemaal bekend. Het is wel duidelijk dat veel dromen met gedachten overdag te maken hebben. Mensen denken de hele dag door over van alles. Ze maken zich zorgen over wat er gaat gebeuren of wat er net gebeurd of gezegd is. Tijdens de remslaap worden die gedachten in beeld omgezet. Dat is niet alleen verwerking, er zit ook een heleboel fantasie bij. Het is een film van je eigen gedachten. Door die film te bestuderen kun je iets over jezelf leren. Als je je droom herinnert en bekijkt, weet je wat de achterliggende gedachten zijn. Als je in je droom bijvoorbeeld steeds de controle verliest of mensen kwijtraakt, kan dat een indicatie zijn dat je veel negatieve gedachten hebt. Dat je ook overdag het gevoel hebt dat je die controle niet kunt houden. Kijken naar je droom is een manier om negatieve gedachtepatronen te achterhalen en te identificeren. Dat geldt natuurlijk ook voor het positieve.'

Droomvoedsel
Onze slaap wordt beïnvloed door wat we eten voor het slapengaan. Een koolhydraatrijke maaltijd verhoogt het serotoninegehalte in de hersenen. Deze stof werkt stressverlagend waardoor we een slaperig gevoel krijgen na de maaltijd. Een koolhydraatrijke maaltijd bevordert via de afscheiding van insuline de toevoer van een klein aminozuur naar de hersenen: tryptofaan. Tryptofaan is de voorloper van serotonine en zit in kaas, bananen, dadels, melk, tonijn, noten en yoghurt.

Verschillende soorten dromen
Er zijn verschillende soorten dromen. In simpele huis-tuin-en-keuken dromen herbeleef je de dingen van alledag. Daarmee verwerk je kleine gebeurtenissen of ergernissen die je misschien niet eens bewust hebt opgemerkt. Soms heb je een droom die je laat zien wat de uitkomst van een bepaalde actie of beslissing kan zijn. Zo'n waarschuwingsdroom is een manier van het onbewuste om je deze beslissing nog eens goed te laten overwegen. Helderziende dromen zijn dromen die een voorspelling in zich dragen. Dit soort dromen kan pas achteraf zo genoemd worden als de voorspelling inderdaad is uitgekomen.

Nachtmerries door Stilton?
Overigens zou je van kaas, en special van Stilton, nachtmerries krijgen. The British Cheese Board wilde die verhalen de wereld uit helpen en deed onderzoek. Meer dan 70 procent van de vrijwilligers gaf toe uitstekend te hebben geslapen ondanks de kaas, terwijl ongeveer 60 procent zelfs nog wist wat ze gedroomd hadden. Niemand zou last hebben gehad van nachtmerries. Toch zijn er wel middelen die de droom verstoren. Veel koffie en alcohol zorgt er voor dat je lichter slaapt en dus minder droomt.

Slaapverlamming
De hersenstam controleert onze oogbewegingen (de Rapid Eye Movements die zo karakteristiek zijn voor remslaap) en blokkeert onze spieren. Dat is maar goed ook, anders zou je soms wild om je heen maaien als je in gevecht bent in je droom. Of uit je bed stappen als je in je droom aan het wandelen bent. Soms werkt die slaapverlamming niet goed genoeg en stapt iemand echt zijn bed uit als hij gaat wandelen in zijn droom. Die persoon heeft dan een remslaap-gedragsstoornis. Mensen met een normale remslaap kunnen ook wel eens een minder goed werkende slaapverlamming hebben in het laatste stukje van de droom. Dan word je wakker terwijl je bijvoorbeeld net je partner een schop hebt gegeven. De slaapverlamming kan ook té goed werken. Dat betekent dat je lichaam 'verlamd' is vlak vóórdat je in slaap valt of net nadat je wakker bent geworden. Meestal gaat die verlamming na tien tot twintig seconden weer over. Zo'n veertig procent van de bevolking heeft er wel eens last van. Een verminderde slaapverlamming is overigens niet hetzelfde als slaapwandelen. Dat laatste fenomeen heeft niets met de droom te maken. Hoewel onderzoek nog niet precies duidelijk heeft gemaakt wát het is, houden onderzoekers het vooralsnog op 'spontaan gedrag' tijdens de diepe slaap.