Cold Reading
Voor Lisa Williams (live among the dead) blijf ik thuis op donderdagavond. Lisa is het nieuwe medium van RTL 4 en ik smul er van. Wat zeg je? Allemaal doorgestoken kaart? Afgesproken werk? Neptranen? Gelukstreffers? Volksvermaak?

Wie zal het zeggen. Ik niet want Lisa heeft mij of mijn dierbare doden helaas nog niet gelezen. Het Engelse medium, ze werd geboren in Birmingham, maakt al een tijdje furore in Amerika en heeft al sinds haar vierde contact met de doden. Ze hoort, voelt en ziet ze. Lisa is het tegenovergestelde van de sophisticated Char met keurig geföhnd kapsel. Williams heeft kort donker polletje-piek-haar, is volslank en alles behalve een ingetogen type. In de serie hobbelt ze iedere uitzending van huis naar haar kantoor nadat ze haar huisman Kevin en zoontje Charlie bij het ontbijt een hug geeft en een fijne dag wenst. Onderweg spreekt ze op straat of in een winkel wat mensen aan die ze vertelt over de geesten die rondom hen hangen. Ze geeft een consult of twee en bezoekt een spookhuis. Dan trekt ze haar pet over heur haar, een teken voor de geesten dat ze haar met rust moeten laten, en gaat ze richting huis.

Williams noemt volledige namen en nogal wat details. Het lijkt heel indrukwekkend. Char en vele andere mediums worden beschuldigd van cold reading; waarzeggerij zonder voorkennis. Een methode om, zonder dat het medium echt iets over je weet, de indruk te wekken dat hij of zij wel degelijk informatie over je heeft of doorkrijgt. Ian Rowland schreef er een boek over: 'The Full Facts Book of Cold Reading'. De reader spreekt met zachte stem, is kalm en let op zijn lichaamstaal. Glimlacht, heeft oogcontact, houdt het hoofd een beetje scheef terwijl hij luistert, heeft een open houding en is kalm en vriendelijk. Hij is een goede observant. Kleding, non verbale communicatie, de haarstijl, leeftijd, sierraden, ruwe of gladde handen etc. worden geanalyseerd. Er worden algemene uitspraken gedaan die veel mensen aanspreken zonder dat ze zich realiseren dat diezelfde omschrijving voor bijna iedereen opgaat. Horoscopen staan er vol mee. Psycholoog Bertram Forer ontdekte al in 1948 dat mensen de neiging hebben om zichzelf te herkennen in vage en algemene persoonlijkheidstyperingen. Dit werd het Barnumeffect genoemd en het wordt sterker naarmate de betrokkenen er meer van overtuigd zijn (of worden) dat de beschrijving speciaal voor hen is gemaakt. De uitspraken 'kloppen' doordat de ontvangers ze inkleuren met eigen ervaringen en interpretaties. Vooral bij positieve uitspraken zijn mensen geneigd om heel hard 'ja' te knikken. 'Je bent betrouwbaar, creatief en warm.' JA! Of: 'Je hebt je wijsheid opgedaan door de harde werkelijkheid van het leven en niet uit boeken.'Vervolgens worden er een groot aantal suggesties gedaan. Degene die 'gelezen' wordt vult die suggestie meestal aan met de volledige naam en andere details. Hij gaat uiteindelijk vaak tevreden naar huis met alles, behalve nieuwe informatie.

Het gros van de 'mediums' is cold reader. Geen twijfel mogelijk. Maar uit ervaring weet ik dat er ook heel echte rondlopen. Of Lisa Williams kaf of koren is kan ik (nog) niet zeggen. Daarvoor moet ik eerst onderzoek doen. Ik ga de hoofdredacteur vragen om een retourtje VS. De dollar staat nu toch lekker laag...

Terug