Tekst: Ria Kerstens
Foto's: Judith van der Heijden

Nel Saes herinnerde haar collega's bij Philips er vorig jaar november nog eens aan dat ze nu echt haar laatste jaar inging. Of ze niet nog een jaartje wilde blijven? Of ze nog projecten wilde doen? Uiteindelijk kwam het er op neer dat afgelopen september pas duidelijk werd wie haar taken als Coördinator Sponsoring bij Philips zouden gaan overnemen. Joyce van Nielen werd (parttime) verantwoordelijk voor de evenementenorganisatie, Marij Beerens voor de lopende zaken en Leon van der Vorst (per 1 december) voor de contacten met o.a. de Raad van Bestuur in Amsterdam. Of Nel nog wel de organisatie voor het jaarlijkse Philips nieuwjaarsconcert wilde blijven doen? Dat wilde ze. Vijftien jaar lang fungeerde Nel Saes als een spin met duizend poten in het sponsorweb van Philips. Maar ze was meer dan dat. Naast de ruim 50 uur die Nel gemiddeld per week bij de 'gloeilampenfabriek' werkte, was ze nog volop in touw voor de diverse stichtingen en organisaties in de stad. Daarvoor werd ze dan vorig jaar ook onderscheiden tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau.

Te gast bij de Luytervelde:
Nel Saes

Nel: 'We moeten de tijd in de gaten houden. Ik heb om drie uur een afspraak."
Marij: 'Het is pas half drie.'
Nel: 'Oh, dan kan die tweede koffie nog wel."
Binnen één seconde is het gesprek weer hervat. Zet vijf vrouwen bij elkaar en er valt geen minuut stilte. Drie uur lang is de grote ronde tafel bij Restaurant de Luytervelde gevuld met de heerlijkste gerechten en wijn, klinken er prachtige dialogen, lachsalvo's, kreten en heerst er vooral gezelligheid. Het is typisch Nel Saes om op de uitnodiging voor het gesprek met Eindhoven in bedrijf te antwoorden: 'Ik wil wel komen hoor, maar dan neem ik mijn twee collega's die mijn taken gaan overnemen, mee. Wat volgde was een boeiend gesprek met haar, collega's Marij Beerens en Joyce van Nielen en Luytervelde eigenaresse Karin Smits. Over eten, kinderen, carrières, glazen plafonds, mannen en afscheid nemen. Na 40 jaar Philips, waarvan 15 jaar als sponsorcoördinator, neemt Nel Saes (haar lach is echt én aanstekelijk) op 14 januari officieel afscheid.

Hoe moeilijk is het, Marij en Joyce, om Nel's plaats en taak over te nemen?
Joyce: 'Bijna onmogelijk. We hebben nu al besloten een hotline aan te leggen.
Marij en ik kunnen goed door één deur, en onze krachten zijn goed verdeeld. Maar we zullen het op onze eigen manier moeten gaan doen. We gaan zeker niet proberen Nel te imiteren.'
Marij: 'De manier waarop Nel werkt is uniek. Ze heeft ons opgeleid en dan neem je veel over. Bijvoorbeeld het servicegevoel. Wij kennen geen nee.'
Joyce: 'Ook al kan iets niet, we kijken altijd of we een alternatief kunnen bedenken. We zijn een serviceafdeling, weten allemaal wat een klant is. Daar komt het op neer.'
Marij: 'En ook al zit het tegen, vloeken doe je achter de schermen.'
Nel: 'Kijk, dat heb ik er goed ingebrand, dat hoor je hè!'
Karin: 'Dat zeg ik ook tegen mijn personeel. De gast moet tevreden de deur uit, al moet je er voor op je knieën.'
Zijn er grenzen?
Joyce: 'Jazeker, je eigen grenzen.'
Karin: 'Ze moeten niet aan me komen.'
Marij: Iemand van Philips verlangde ooit van mij dat ik aardig deed tegen een vervelende dronken man. Het ging om een order. Maar nee, zo werkt dat niet.'

Mannenwereld
Joyce: 'Over grenzen gesproken. Ik begon ooit als een van de weinige vrouwen bij de accountantsdienst van Philips. Tijdens een bijeenkomst waar ik met een paar collega's naar binnenkwam, vroeg iemand: 'Oh, hebben jullie je eigen koffiejuffrouw meegenomen?
Karin: 'Oh wat erg…'
Joyce: 'Maar ik deed de technische richting op het gym én heb een vader met een zeer technische achtergrond. Dus stelde ik die man een vraag waarop hij het antwoord niet wist. Toen zong hij wel een toontje lager.'
Philips was toen helemaal een mannenwereld. Hoe is dat tegenwoordig? Hebben jullie je hoofd gestoten aan het glazen plafond?
Nel: 'Ja, dat plafond is er echt, zeker als je recht door zee bent. Als je niet zo tactisch en diplomatiek bent als de meeste mannen.'
Karin: 'Zou er ooit een vrouwelijke Kleisterlee komen?'
Nel: 'Nee, die komt er denk ik niet.'
Was je carrière anders verlopen als je een man was geweest?
Nel: 'Dat denk ik wel ja. Ik kwam op zestienjarige leeftijd recht van de Philips Ulo als koffiemeisje het bedrijf binnen. Dat was in 1964. Elk eindejaarsgesprek werd toen dezelfde vraag gesteld: wanneer ga je trouwen, wanneer begin je aan kinderen? Als vrouw intern doorgroeien bij Philips ging altijd ontzettend traag. Dat is eigenlijk nog steeds wel zo'n beetje.

Marij: 'Je moet echt iemand hebben die je helpt om verder te komen. Iemand die in je gelooft. Ik begon ook in januari 1964, als secretaresse op verschillende afdelingen. Uiteindelijk werd ik directiesecretaresse. Mijn toenmalige baas heeft er voor gezorgd dat ik verder kon groeien.'
Nel: 'Ik ben een paar keer goed boos geworden. Op een gegeven moment werd een nieuwe mannelijke collega gepromoveerd naar een functie waar hij geen (moer) verstand van had. Bovendien kwam hij altijd te laat. Als klap op de vuurpijl zeiden ze tegen hem: 'Als je het niet weet, laat je het Nel maar opknappen.' Dat pikte ik niet. Tot hier, en niet meer verder. Ik heb in mijn 40-jarige bestaan drie keer mijn ontslag ingediend en dit moment was er een van. Dat vonden ze uiteindelijk toch niet zo'n goed plan. Dat was dan wel weer prettig…'
'Wat tegen ons werkt is dat veel vrouwen tevreden zijn met waar ze zitten, dus weinig ambitie hebben. Aan de andere kant ben ik ook wel ouderwets hoor. Ik vind dat bepaalde taken, bijvoorbeeld als het over kinderen gaat, bij de vrouw horen. Misschien is dat omdat ik er zelf geen heb, maar kinderen worden niet voor niets bij een scheiding aan de moeder toegewezen. Ik zeg altijd tegen Joyce: Op de eerste plaats ben jij moeder, dan pas komt de rest.
Joyce: 'Kinderen krijgen en parttime gaan werken staat bij Philips meestal gelijk aan een streep door je carrière. Ik was ook helemaal verbaasd toen ik promotie kreeg met een parttime baan.'
Ligt het krijgen van promotie aan het feit dat je vrouw bent, of aan wie je bent?
Nel: 'Als ik diplomatieker was geweest of een ander karakter had gehad was ik waarschijnlijk weggegaan bij Philips. Dan had ik een eigen zaak gehad; zou ik het bij Philips niet volgehouden hebben. Ik had een heel andere achtergrond dan de tegenwoordige jeugd. Ze komen van de universiteit af, weten werkelijk niet of een bal rond of vierkant is, en zijn eigenlijk alleen maar met ikke bezig. Dat vind ik heel erg, dat stuit me tegen de borst.
Die mensen zijn niet bedrijfsgebonden. Als ze morgen van een ander bedrijf een aanbod krijgen, zijn ze weg.'
Is dat een generatieverschil of het verschil in toewijding tussen man en vrouw?
Nel: "Ik weet zeker dat er geen oorlog in de wereld zou zijn als er vrouwen aan de macht waren. Daar ben ik echt van overtuigd. Vrouwen hebben niet dat hanengedrag tegenover elkaar. Voor mij is prettig werken en een fijne werkomgeving en collega's het belangrijkste. Bovendien vind ik 60 uur per week werken genoeg. Mannen denken daar vaak anders over.
Hoe dacht/denkt jouw eigen man?
Nel: 'Die dacht zo wel. Ik hield mijn hart ook vast toen hij met pensioen ging. Mannen zijn workaholic. Dat is wat anders dan toegewijd zijn. Mannen hebben dat gedrevene in zich qua presteren. Dan krijg je vragen als: hoe laat ben je thuis? Ga je nou al weg? Waar ben je mee bezig? Waar kom je vandaan? En als je thuiskomt de vraag: ben jij niet om kwart over vijf afgewerkt? Na enige tijd heb ik hem kunnen overtuigen dat ook werkende vrouwen een overvolle agenda hebben en geen werkdag van 9 tot 5 uur. Nu gaat het gelukkig heel goed.

Pensioen
Ben je van plan om samen veel te gaan reizen straks?
Nel: 'Nou, om te beginnen wil ik wat actiever worden. Ik doe niks.' (een opmerking die Marij en Joyce hard laat lachen)
'Ik houd enorm van de natuur en reizen en heb ook door Philips veel van de wereld gezien. Ik heb me voorgenomen om één dag in de week, weer of geen weer, de natuur in te gaan. Naar de Biesbosch bijvoorbeeld, daar ben ik nog nooit geweest. En een hond aanschaffen. Dan moet je wel je huis uit.'
Ga je je collega's missen?
Nel: 'Dat is mijn grootste zorg.'
Joyce: 'Dat zal wel meevallen denk ik, wat dacht je van die hotline?'
Karin: 'Je zei straks dat je je sociale leven een beetje hebt verwaarloosd, dat moet je nu weer gaan opbouwen.
Nel: 'Ik blijf nog wel mijn dingen doen in de verschillende besturen. Maar een stuk van mijn sociale leven heeft zich bij PSV afgespeeld. Ik zit in het PSV-platform, een overlegorgaan tussen sponsors, Business Club en Businessroomhouders en bouw dat rustig af. Ach, ik zie 't wel straks.'
Marij: 'Je kunt nog altijd op de kinderen van Joyce gaan passen.'
Nel: 'Harry Hendriks zei ook nog: 'Als het eind januari niet gaat, kun je altijd nog even bellen…' Ik zeg, dat denk ik niet, maar je hebt wel kans dat Wim tegen die tijd belt om te smeken of jullie nog een klusje voor me hebben…'

Roomnumber?
Omdat Nel geen kinderen kreeg, groeide ze door als secretaresse naar de afdeling bedrijfsopleidingen, waar ze uiteindelijk 21 jaar zou blijven zitten. Daar maakte ze een behoorlijke groei door. Terugkijkend, ze was toen dertig: 'Ik had wel een eigen uitzendbureau kunnen beginnen. Alle cursussen moesten in verschillende talen worden vertaald en uitgetypt. Ik had geregeld dat collega's die kinderen kregen, thuis met een typemachine van Philips aan het werk konden. Eigenlijk heb ik mijn groei vooral doorgemaakt door zelf allerlei dingen te bedenken, te doen en te ervaren. Soms ook door in het diepe gegooid te worden. Ik vergeet nooit meer dat ik op mijn 26e totaal onverwacht naar Engeland werd gestuurd. De collega die eigenlijk zou gaan was ziek en er moest daar een cursus gegeven worden. Ik had nog nooit gevlogen en zat daar ik als enige vrouw tussen een club mannen. De voorzitter van die club zei: 'Gentleman, this lady is now going to explain what we are going to do today.' Ik dacht oh god, en zei: hello, my name is… Maar voor ik verder een woord kon zeggen, riep er iemand: 'What's your roomnumber? Maar goed, ik heb t allemaal overleefd.'
Toen haar baas met pensioen ging stapte Nel over naar Philips Nederland. "Destijds besloot ik dat degene die nog ooit voor mij zou werken dit soort dingen niet zou overkomen. Dat is geen goede leerschool. Je moet iemand meenemen, duidelijk maken waar ze op moeten letten en wat ze moeten doen'

Het lintje van Nel
Nel Saes kreeg haar lintje niet vanwege 40 jaar trouwe dienst bij Philips. Wel voor het vele vrijwilligerswerk dat ze daarnaast nog deed en doet en waarvoor haar baan als sponsorcoördinator haar mede de mogelijkheid bood, net zoals haar bestuursfunctie voor de St. Topzwemmen Zuid Nederland. Dit jaar nog werd Nel uitgeroepen tot ' 't Goei Vrouwke' van 2004, een onderscheiding voor mensen die zich verdienstelijk hebben gemaakt voor het carnavalsfeest in de stad. Nel stak bovendien energie in de Marathon Eindhoven en heeft een bestuursfunctie bij theatergroep Echt Eindhoven. Ook is zij betrokken bij sponsorwerving voor een kindertehuis in Polen.
Nel: Ik ben blij dat ik dat lintje vorig jaar kreeg, en niet nu. Anders kwam het zo over als: 'ze gaat weg, dus krijgt ze een lintje. Op 28 april 2003 werd ik opgebeld of ik aan een praatgroep mee wilde doen. Wanneer? Morgenvroeg om half 9? Ik zeg, nou sorry hoor, dan kan ik niet. Die dag werd de moeder van Joyce om 10.00 uur begraven en daar wilde ik per se bij zijn. En zij bleven maar aandringen: het begon om half negen en ik zou gewoon om half tien weer weg kunnen.' Typisch Nel Saes om de volgende dag toch om acht uur, in haar 'nette' pak vanwege de begrafenis, volgens afspraak Frank Stroeken op te halen. Die stuurde haar met allerlei smoezen links en rechts de stad door. Het was druk bij het stadhuis, maar bij Nel ging geen lampje branden. Bovendien wist ze niet beter of de lintjesregen was op koninginnedag. In de hal liep ze haar man tegen het lijf.
Nel: 'Ik denk wat is hier aan de hand? Toen viel het kwartje, dan overkomt het je. Ik was wel verbaasd. Waarom ik? Ik heb toch niets bijzonders gedaan?'
Joyce: 'Wat haar dan siert en bovendien Nel ten voeten uit is, is dat ze daarna alsnog bij mij langskwam.'
Nel: 'Ja, dat moest. Dat is het rare aan het leven. Verdriet en vreugde liggen zo dicht naast elkaar.'