Plus Magazine:
Weg met oud zeer!

Jeugdtrauma's. Bijna iedereen heeft ze. Trauma's met een kleine- of een grote T.
De een heeft er mee leren leven, een ander ondervindt er nog regelmatig hinder van. De gebeurtenis van toen kan het leven van nu nog steeds bepalen. Dan kun je overwegen om dat oude zeer alsnog op te ruimen, ook als je de 45 al gepasseerd bent.

Veel vrouwen vragen zich af of ze daarvoor jarenlang op de bank bij de psychiater moeten gaan liggen en of de patronen ondertussen niet zo diep zijn ingesleten dat er toch niets meer aan te doen is. Bovendien is er de angst voor verandering en het daardoor kwijtraken van relaties en vrienden. Al die gedachten komen bij elkaar in die ene prangende vraag: word je er eigenlijk wel gelukkiger van?

De therapeuten die in dit verhaal aan het woord komen, antwoorden volmondig 'Ja'. Dat wil zeggen: als iemand echt last heeft van zo'n trauma doordat het zijn huidige relatie/vriendschap/ouderschap of werk (nog steeds) negatief beïnvloedt. Als je jezelf constant in allerlei bochten wringt om aardig gevonden te worden of juist nooit aan een hechte relatie durfde te beginnen. Het is een afweging; het gaat om de vraag of je bereid bent om, onder deskundige begeleiding, een stukje verleden te herinneren om een andere toekomst te creëren en zo je kwaliteit van leven te verbeteren.

Laatjes
Om die afweging te kunnen maken, is het goed om te begrijpen hoe een (jeugd)trauma het dagelijkse leven zelfs veertig jaar later nog kan beïnvloeden. Want de menselijke geest is een mooi, maar ingewikkeld fenomeen. Je zou hem kunnen zien als een grote apothekerskast met allemaal laatjes waarin een keurig archief wordt bijgehouden.

Als alles goed verloopt, wordt alles wat je hoort, ziet, voelt, ruikt en proeft tijdens een gebeurtenis gekoppeld aan een emotie. Voorbeeld: op het moment dat er iets leuks gebeurt en je lacht, worden al de gegevens die bewust en onbewust zijn opgemerkt (ook de omgeving) opgeslagen in een laatje met het stickertje 'vreugde'. Op het moment dat je weer in een situatie komt die in heel veel opzichten lijkt op alles wat er in dat laatjes zit, gaat het open.

Tijdens gebeurtenissen waarbij we onderhevig zijn aan hevige emotionele stress, werkt dat archief niet zo nauwkeurig. Alle informatie die dan via de zintuigen binnenkomt wordt niet geordend en gekoppeld, maar op één grote hoop in een laatje gegooid. Bovendien komen alle emoties die op dat moment worden opgewekt, zoals woede, verdriet en angst in datzelfde laatje terecht.

Gele bloempot
Het probleem is dat je al die losse onderdelen in dat laatje regelmatig in het dagelijkse leven tegenkomt; een gele bloempot, een knopje van een kast, bloemetjesbehang, een parfumluchtje of een bepaald stemgeluid.

Stel, in de periode na het opdoen van dat trauma, kom je in een ruimte die doet denken aan de kamer van destijds en er staat een zelfde soort grote gele bloempot. 'Piep', zegt dan dat bewuste laatje en springt open. Beeld en emoties zijn aan elkaar gekoppeld en de woede, het verdriet en de angst die ook in dat laatje zitten, komen naar boven.

Als je een flink trauma hebt opgelopen, schieten die laatjes dagelijks, en soms wel meerdere keren per dag open. Bij kleinere trauma's gebeurt dat minder vaak, maar het effect is hetzelfde. Je reageert 'beladen' op situaties die je aan het trauma 'herinneren' maar er in feite niets mee te maken hebben. Een (kortdurende) therapie kan je helpen die laatjes te herordenen.

Virus in de software
Daarvoor is het meestal niet nodig om een trauma net zo intens te beleven als je destijds deed. 'Er is bovendien een groot verschil', zegt counsellor Irene Slaats van Psychodidact. 'Toen je destijds in die ellendige situatie zat was je jong en geblokkeerd door je onmacht en/of angst. Je had je geen mogelijkheden (hulpbronnen) om die situatie goed aan te kunnen. Nu je ouder bent heb je meer levenservaring, vaardigheden en deskundigheid waardoor je in eenzelfde situatie heel anders kunt reageren.'

Slaats werkt met technieken als Counselling, Rationele Emotieve Technieken (RET) en Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP). 'Ik neem een cliënt mee terug in de tijd', zegt Slaats 'Mét alle in de jaren opgedane vaardigheden, kennis en gereedschap aan boord. Alleen daarom al is de beleving nooit meer zo heftig als toen want je bent emotioneel krachtiger en reageert heel anders dan toen. Door die herbeleving vanuit je kracht, kunnen de hersenen de laatjes opnieuw ordenen.'

'Eigenlijk kun je je hersenen zien als een grote computer. In het geval van een trauma bevat de software die er op staat een virus waardoor de laatjes, of in dit geval de mappen, een puinhoop zijn. De data is niet meer gestructureerd; zit niet in de goede vakjes. Daardoor gaat de computer raar doen. Therapie kun je zien als het verwijderen van een virus van de software zodat daarna alle data weer in de goede mappen staat.'

Het lichaam als boodschapper
Er zijn vele wegen die naar Rome leiden en ieder kiest de weg die bij hem past. Volgens het principe 'in beweging komt alles los', geven Bob en Trudy Feijen van 2Sirius 5-daagse outdoor-trainingen. In een klein team van maximaal 10 deelnemers wordt er in Nederland of in het Turkse Kusadasi vijf dagen lang op een sportieve manier (o.a.wandelen, fietsen, roeien en duiken) aan persoonlijke ontwikkeling gewerkt.

Bob Feijen: 'In een training is alles anders is dan thuis. De mensen én de omstandigheden. Bovendien weet je niet wat of wanneer je iets gaat doen. Daardoor kunnen lastige dagelijkse patronen zich niet handhaven. Je leert niet alleen hoe het anders kan, maar gaat het door de activiteiten ook voelen. Het lichaam wordt boodschapper van de geest en gaat een eventuele disbalans aangeven.'
'Hoewel tijdens zo'n training beweging centraal staat, hoef je niet jong en in topconditie te zijn om deel te nemen. 'We hebben regelmatig deelnemers van in de vijftig en mensen met een lichte handicap', zegt Bob Feijen. 'We vragen je de uitdaging met jezelf aan te gaan om zo inzicht te krijgen in je manier van denken en doen. De bijzondere ervaringen die de deelnemers tijdens de training opdoen, vergroot hun zelfvertrouwen, daadkracht en flexibiliteit. Hierdoor gaan ze in het dagelijkse leven bepaalde situaties niet (meer) uit de weg en nemen ze meer verantwoordelijkheid voor het eigen leven en geluk.'

Terug naar vroegertijd
De cliënt die bij Peter den Haring in Den Haag binnenstapt, krijgt te horen hoe zijn heden en (verre) verleden in elkaar zitten. Den Haring, astroloog en hypnotherapeut, heeft een andere, alternatieve, aanpak bij het verwerken van oude trauma's.

Om te beginnen geeft hij zijn cliënten aan de hand van hun horoscoop inzicht in de aangeboren kwaliteiten en 'handicaps'. 'Juist mensen tussen de 45 en 60 kunnen de waarde van een astrologische analyse goed vaststellen want zij hebben 'materiaal' om op terug te kijken', zegt Den Haring. 'Bovendien lijkt ieder mens een eigen opdracht te hebben; er loopt een 'Rode Draad' door je leven, wat we ook wel karma noemen. Als mensen die herkennen komt er soms al een gevoel van troost en verlichting. Met dat inzicht kunnen ze de praktische problemen vaak al wat beter aan. Ze beseffen: dat lag kennelijk al ergens vast en op me te wachten. Overigens is er, ondanks die karmische planning, nog veel ruimte voor de eigen vrije wil.'

Abracadabra? Voor anderen is astrologie heel aannemelijk. Dat geldt ook voor hypnotherapie, een kortdurende, inzichtgevende therapievorm die de cliënt onder hypnose terugbrengt naar de tijd dat een bepaald probleem of trauma veroorzaakt werd.
Den Haring: 'Soms komen er beelden van vorige levens naar boven. Toch hoef je niet per se in reïncarnatie te geloven om er inzicht door te krijgen. Het blijft wonderlijk om te zien dat die ervaringen in een symbolische vorm in het huidige leven opnieuw tot leven komen.'

'Kennelijk is het de bedoeling dat je problemen oplost en daar kracht uit put. Wij noemen dat het herkaderen van de gebeurtenissen; ze in een breder verband zetten. Dat bewustzijn kan een aanvankelijke 'handicap' opeens veranderen in een talent.'

Den Haring is zich bewust van de schade die toneelhypnotiseurs als Rasta Rostelli hebben aangericht: 'Zo diep hoor je mensen niet onder hypnose te brengen en je hoort ze al helemaal niet te beroven van de herinneringen van de ervaringen tijdens een sessie. Gelukkig wordt de
erkenning van onze beroepsgroep steeds groter. Therapeuten die, zoals ik, zijn aangesloten bij een beroepsvereniging, worden sinds kort erkend door een zestiental zorgverzekeraars.'

Ontwikkeling of verandering?
Oud zeer: houden of opruimen? Niets moet, alles mag. Als je na je 45e nog steeds, of misschien wel steeds méér last hebt van gebeurtenissen van vroeger, heeft het zin om aan de slag te gaan. Daarvoor hoeft je niet per se jarenlang bij de psychiater op de bank te gaan liggen en het trauma door en door her te beleven. Er zijn genoeg manieren om dat ook op een kortdurende, minder belastende manier te doen. De kans is groot dat je kwaliteit van leven daardoor verbetert.

Ontwikkeling is bovendien iets anders dan verandering. Het is een misvatting dat het roer altijd 180 graden om moet. Mensen met een hoog temperament worden geen doetjes en mensen met een laag temperament niet ineens extreem assertief. Het gaat er om dat je leert reageren zoals je wílt reageren en steeds dichter komt bij wie je eigenlijk bent

terug