Ongediertebestrijding in de bakkerij; er valt niet aan te ontkomen. Knaagdieren, insecten en ander ongedierte vinden er een waar voedseleldorado. De meeste ondernemers zien daarom de noodzaak om volgens de regels te werken wel in, maar de toenemende complexheid van die regels zorgt er voor dat bakkers bijna een dagtaak krijgen aan de naleving er van. "Door goed schoon te maken kan het ongedierte voor 80 procent buiten de deur gehouden worden", zegt Frans Dekkers van Defico Environment Technology. "Maar dan nog hoeft een bakker geen wonderen te verwachten."

"Een honderd procent ongediertevrij bedrijf is een utopie. Je kunt bestrijden wat je wilt, het succes valt of staat voor een groot gedeelte met de ondernemer zelf." Aan het woord is Frans Dekkers die, in de twintig jaar dat hij in het vak zit, een realistische kijk op de zaak ontwikkelde. "Ongediertebestrijders die anders beloven, doen dat uit commercieel oogpunt", zegt hij. "Alles wat een bakker beetpakt, kruimelt", zegt Dekkers. "Ik kan me best voorstellen dat een ondernemer niet altijd even veel zin heeft om na een lange werkdag alles van haver tot gort schoon te maken. Maar doet hij dat niet, dan liggen er overal lekkere hapjes voor de grijp. Muizen hebben veel liever vettig en olieachtig voedsel dan het gif dat er in een bakje staat. Bestrijding op die manier heeft dan dus ook geen zin."

Regels
Dekkers: "Een ondernemer weet dat hij aan de normen en bepalingen moet voldoen. Maar die regelgeving is zo ingewikkeld dat een ondernemer onderhand de hele dag administratief bezig moet zijn. Als hij ook nog alle literatuur die op de markt over dit onderwerp beschikbaar is wil lezen, komt hij de eerste drie jaar niet meer aan brood bakken toe. Het probleem is dat die regels gemaakt worden door ambtenaren die ergens in een groot kantoorgebouw zitten en nog nooit op de vloer gewerkt hebben. Het zou verhelderend zijn als ze dat eens een dagje deden." Door de complexheid van de regelgeving, is de interpretatie ervan door de verschillende Keuringsdiensten van Waren, ook alles behalve eenduidig. "Bij tien verschillende controleurs krijg je misschien wel tien verschillende meningen", zegt Frans Dekkers. "De ene dienst adviseert een ondernemer een spanningsroostermodel ter insectenbestrijding, terwijl de andere een kleefplaatmodel vereist. Daar worden ondernemers wel eens moedeloos van en dus wachten ze net zo lang met kiezen totdat ze op de vingers getikt worden."

Van duidelijkheid en eenduidigheid is dus geen sprake volgens Dekkers. "Een jaar of tien geleden zijn er internationale regels uitgevaardigd binnen de EG. Vanaf dat moment hanteerde de Nederlandse overheid een zogenaamde gedoogperiode, die alsmaar werd verlengd. In zo'n periode wordt er met twee maten gemeten en dat creëert onzekerheid. Dan zegt de overheid ineens: nu zijn de regels, regels geworden."
"Daar komt bij dat onze buurlanden verschrikkelijk achterlopen in de handhaving van die regels. Daarin is de EG ook niet consequent. Sommige reinigingsmiddelen die in Belgie wel gebruikt mogen worden, zijn hier verboden. Ieder land maakt binnen die EG-normen weer zijn eigen bepalingen. Dat werkt verwarrend. Want als er sprake is van export, dienen ondernemers toch echt aan de officiële internationale regels te voldoen."

Verkeerde voorlichting
Iedere ondernemer moet een bestrijdingsplan in zijn la hebben liggen. Daarin moet omschreven staan welke schoonmaakmiddelen er worden gebruikt, wat de temperatuur van het water is waarmee hij zijn handen wast, wat hij aan preventie doet, hoe vaak er een ongediertebestrijder komt en met welke middelen die het ongedierte bestrijdt. Dat plan dient na ieder bezoek ingevuld te worden. Volgens Dekkers laten nog veel te veel ondernemers zich fout voorlichten.
Dekkers: Als een bakker zijn zaken vanaf het begin goed regelt is hij op termijn van een hoop gezeur af én nog goedkoper uit ook." Een van de voordelen van het in de hand nemen van een officieel gediplomeerde ongediertebestrijder is ondermeer zijn kennis over die ingewikkelde regelgeving.Zo zette Defico voor zijn klanten alle geldende regels in beknopte vorm op een rijtje. "Als die kernpunten nageleefd worden, voldoet een ondernemer aan de regels", aldus Dekkers.

Kieren en gaten
Het resultaat blijft echter afhankelijk van de samenwerking tussen de bakker en de bestrijder. Als die laatste het noodzakelijk acht om kieren en naden dicht te maken en dat gebeurt niet, komt een bakker nooit van het ongedierte af. Volgens Dekkers is de bouw, verbouw en inrichting van de bakkerij een van de grote zwaktepunten in de strijd tegen ongedierte.
"Bestrijding met gif gebeurt vaak op de grond en daar zíe je de knaagdieren wel, maar daar zitten ze in de regel niet. Knaagdieren nestelen zich graag in holle ruimtes, spouwmuren, tussenwandjes, kruipruimtes en verlaagde plafonds. Via de bekabeling kunnen ze overal terecht komen. Is het wat rustiger in de bakkerij, dan komen ze tevoorschijn en pikken ze hun graantje mee."

"Het begint al met de bouw en verbouw van de winkel`, legt Dekkers uit. "Stellingen worden doorgetimmerd en toonbanken lopen door tot op de grond. Dat zorgt weer voor holle ruimtes. Daarnaast wordt iedere ruimte na verloop van tijd steeds voller. Uiteindelijk wordt er verbouwd, zonder dat er goed gelet wordt op het ontstaan van (nog meer) holle ruimtes. Of er wordt een nieuwe oven geplaatst en een nieuw gat gemaakt. Als dat oude gat niet goed wordt afgewerkt dan begint de ellende."Volgens Dekkers is het controleren van binnenkomende goederen ook erg belangrijk. Is er aan geknaagd? Liggen er keutels tussen of zijn er urinesporen? Het ongedierte komt mee met de toeleveranciers, maar de bakker is officieel aansprakelijk. Dekker: "Als er sporen zijn, moet dat aan de chauffeur cq fabrikant gemeld worden en de goederen worden teruggestuurd. Maar dat kost tijd en geld en dus gebeurt dat in de praktijk nauwelijks."

Sonor
Gif strooien tegen knaagdieren blijkt in de praktijk dus onvoldoende, al is het maar omdat die holle ruimtes moeilijk voor de mens bereikbaar zijn. Defico ontwikkelde om die reden milieuvriendelijke sonorapparatuur. De Rodentio sonore maakt gebruik van ultrasoon geluid. Piëzoluidsprekers verspreiden geluidssignalen waar knaagdieren gestresst van raken. Het zijn een soort angstkreten die hun gehoororganen aantasten. Ze zullen daarom vluchten en zich zeker niet ergens op hun gemak gaan nestelen. Het systeem, dat werkt met bepaalde frequenties, maakt het verblijf in die buurt ondraaglijk.
Dekkers: "Je moet de sonorapparatuur zien als een soort inbraakalarm. Je hebt een centrale unit, een verdeelkast, waar luidsprekerboxjes aangekoppeld worden. Die worden in de holle ruimtes gemonteerd. De apparatuur is zo te regelen dat het meeste geluid geproduceerd wordt tegen de tijd dat het rustig wordt in de bakkerij, want dat is ook het moment waarop de knaagdieren naar buiten komen."

Niet iedereen is onverdeeld enthousiast over deze manier van bestrijden. Dekkers:"Sommige ongediertebestrijders doen een beetje negatief over deze apparatuur. Die zijn meer gebaat bij het continu langskomen met chemicaliën. Maar de wet zegt nergens dat je alleen mag bestrijden met gif. Ondernemers moeten eens optellen hoeveel geld ze in de afgelopen jaren al aan dat gif besteedden én in de komende jaren nog gáán besteden. Dan is deze sonorapparatuur een relatief goedkope oplossing."

Kakkerlakken, insecten en vogels
Volgens sommige folders zou ultrasoon ook werkzaam zijn tegen kakkerlakken. Dekkers: "Wij hebben die tests gedaan en dat werkt dus niet, in ieder geval niet afdoende. Kakkerlakken kruipen tussen naden, kieren en plinten. Daarom is de afwerking van bijvoorbeeld vloeren zo verschrikkelijk belangrijk. En verder moeten alle spullen zoveel mogelijk van de grond af zodat er overal goed schoongemaakt kan worden."

Insecten zijn zeker zo'n grote bacterieoverbrengers als knaagdieren. Een goede bestrijding van dit ongedierte is daarom minstens zo noodzakelijk. Defico heeft hiervoor verschillende systemen in het assortiment die voor het merendeel werken met een sterk verbeterde kleefplaattechnologie. "Maar het begint met het goed afgesloten houden van de deuren", zegt Dekkers. "Dat is vaak niet het geval want het brood moet soms geforceerd gekoeld worden, en dat gebeurt vaak bij een open deur. Dat brengt niet alleen insecten binnen, maar ook vogels, die ook een belangrijke bron van bacteriën zijn. Dat probleem is dan weer op te lossen met een net, maar dat werkt weer zo lastig."
De overheid werkt volgens Dekkers niet echt mee aan de bestrijding van dit probleem:
"Vogels en andere dieren zijn bijna heilig verklaard. Je mag nog niet meer naar een duif wijzen. Maar zodra zo'n beest een bakkerij binnenwandelt riskeert de bakker een bekeuring. De gemeenten doen niets omdat ze bang zijn om voor dierenbeul versleten te worden en daar wordt een ondernemer uiteindelijk de dupe van."

Om vogels uit de buurt te houden, ontwikkelde Defico de Avi Sonore. Deze apparatuur werkt volgens hetzelfde principe als die tegen knaagdieren. Afhankelijk van de problemen wordt er een script samengesteld waarmee de vogels geweerd worden. Defico beschikt hiervoor over een database met meer dan 350 vogelgeluiden. De hoge frequenties van sonorapparatuur tegen vogels zijn helaas hoorbaar voor de mens en niet geschikt tegen alle vogelsoorten. Hoewel Defico het liefst zo milieuvriendelijk werkt, realiseert Frans Dekker zich dat het gebruik van chemische middelen soms noodzakelijk is. "We gebruiken lokdoosjes voor kakkerlakken en ovenvisjes, maar af en toe moet je gewoon spuiten. Dat kan dan alleen in een periode gebeuren dat er niet gebakken wordt."

Geen wonderen
"Op het moment dat ondernemers een ongediertebestrijder in de hand nemen, verwachten ze wonderen. Dan willen ze geen muis of insect meer zien. En ik kan het niet vaak genoeg zeggen: het succes valt of staat met het schoonmaken. Dus niet de snijmachines schoonmaken en de resten op een hoopje op de grond laten liggen. Nee, opruimen en het vuilnis goed afsluiten. Maar ook als een ondernemer dat consequent en contentieus doet, zal een honderd procent ongediertevrije bakkerij een utopie blijven. Alleen al omdat er steeds meer braakliggende grond wordt bebouwd neemt de overlast toe. Alles wat daar vliegt, knaagt of loopt moet toch ergens blijven", zegt Dekkers."
"En als er in de buurt een pand gesloopt wordt of een straat opengaat in verband met rioolvernieuwing, komt het ongedierte in groten getale naar buiten. Daar kan een bakker, maar ook een ongediertebestrijder, niet alles tegen doen. Komt er op zo'n moment een controleur van de Keuringsdienst van Waren binnen, heb je de poppen aan het dansen."
terug