Tekst & foto's: Ria Kerstens

De kerk als concertzaal

'We zitten op het balkon', zegt Wicher Vos als hij de delegatie van Frits voor de deur van de Catharinakerk opwacht. De pr-man van Muziek in de Cathrien neemt ons mee door de entree en vervolgens naar een klein deurtje meteen links in de kerk. Daarachter stappen we op de eerste, smalle tree van een steile wenteltrap. De ruimte is zo smal dat fotograaf Peer zijn grote fototas achterop zijn rug moet houden omdat mens en tas niet naast elkaar passen. Naarmate het aantal treden vordert, komen de klanken van het grote kerkorgel ons meer tegemoet. Op het balkon van de kerk trekt stadsorganist Ruud Huijbregts met een serieus gezicht en de nodige zwier, alle registers open. Zijn handen vliegen over het enorme aantal toetsen en knoppen van het grote orgel. Zo vlak bij de grote orgelpijpen is het geluid overweldigend. Hoewel al lang katholiek af, overvalt me een melancholie die me bijna weer zou bekeren…

Onder ons kijkt een verbaasde bezoeker omhoog richting balkon. Je krijgt niet iedere dag een gratis concert als je achteloos de kerk binnenloopt. Nee, niet iedere dag, maar als je wilt wel iedere zaterdag. Muziek in de Cathrien organiseert 40 concerten gedurende tien maanden per jaar. Iets wat veel Eindhovenaren helemaal niet weten. En meestal zijn die concerten nog gratis ook. De (stads)kerk als concertzaal. Met daarin professionele muzikanten zoals bijvoorbeeld de Holland Baroque Society, die maar al te graag komt spelen tussen de andere concerten door, maar ook twee keer per jaar met jonge talenten van de CKE Muziekschool Eindhoven en het Fontys conservatorium Tilburg.

Vanaf het balkon ziet de Cathrien er heel anders uit dan vanuit de kerkbanken. De zon schijnt door het mooie glas in lood en het beeld doet denken aan de filmopnames tijdens Koninklijke bruiloften. Alleen het bruidspaar met gevolg ontbreekt. Op deze doordeweekse dag alleen een verdwaalde bezoeker, maar op zaterdagmiddag rond 15 uur vullen twee tot driehonderd luisteraars de kerkbanken.

Rustpunt
Huijbregts is orgelpromotor pur sang. Een orgel is niet saai: 'Het heeft nog altijd dat kerkelijke luchtje. Maar het is een groot orkest waar je eigenlijk alles mee kunt spelen! Van de Danse macabre tot Peter en de Wolf..'

De stadsorganist was als jongetje sopraan in het kerkkoor, zat op de muziekschool en studeerde vervolgens orgel, klavecimbel en koordirectie op het conservatorium. Eind jaren tachtig startte zijn voorganger met een serie concerten tijdens de advent. Later kwam daar Kerst en Pasen bij. 'Een rustpunt in de stad voor mensen die boodschappen deden. Even een uurtje luisteren en dan weer verder', zegt Ruud Huijbregts. Renaissance, Barok, Bach, maar ook muziek van nu. Het orgel speelt de hoofdrol tijdens de orgelconcerten die op de vierde zaterdagmiddag in de maand te beluisteren zijn. Op iedere eerste zaterdag bespeelt stadsbeiaardier Rosemarie Seuntiëns voor aanvang van een vocaal/instrumentaal concert, op de tweede zaterdag is er kamermuziek in een kleinere setting en op de derde zaterdag een koorconcert. 'We maken ook uitstapjes naar andere culturen. Afgelopen seizoen hadden we bijvoorbeeld een ensemble uit Japan met muziek uit de tiende eeuw. De kerk zat afgeladen vol. Het zijn allemaal bijzondere concerten: soms krijgen mensen gewoon tranen in hun ogen, zo ontroerd raken ze door de muziek!'

Of we het orgel van binnen willen zien. Of wij dat willen! Niet dat we ons er iets bij voor kunnen stellen. Via een deurtje komen we eerst bij de registers uit. Voor een leek hocus pocus: allemaal conductoren en verbindingen in een kast waar leidingen naar toe lopen. Het grote orgel is via leidingen over het gewelf verbonden met het kleinere orgel beneden in de kerk. Het werd gebouwd in 1936 en was destijds met 5725 pijpen het grootste kerkorgel van Nederland. Op 6 december 1942 liep het orgel zware schade op bij het bombardement op Eindhoven. Tussen 1945 en 1950 werd het herbouwd en van 1987 tot 1990 nog een keer gereviseerd. Tegenwoordig kost één register 25.000 euro; dit orgel heeft er 77!
Nog veel indrukwekkender is dat wat er achter de grote orgelpijpen te zien is: al die duizenden, voor het oog van de kerkganger verborgen, pijpen. Van ieniemienie tot gigantisch. 'Pas op waar je gaat staan', waarschuwt Huybregts als hij ons via houten opstapjes langs de orgelpijpen leidt. Over overweldigend gesproken. Jammer dat de organist de rondleiding verzorgt want terwijl we hier staan zou er nu iemand op het orgel moeten spelen…